Present Perfect va Past Simple farqi: misollar va mashqlar
Mehmonxonadagi suhbat, misollar va javoblari izohlangan beshta mashq orqali Present Perfect va Past Simple qachon ishlatilishini oʻrganing.
Mavjud maqola tarjimalari

Mundarija
Qabulxonada toʻlov qilinganini tasdiqlash va qachon toʻlanganini aytish ikki xil savolga javob beradi.
Mehmonxona bandloviga pul toʻlaganingizni tasavvur qiling. Toʻlov bajarilganini tasdiqlash uchun “I’ve paid for the booking” deysiz. Oʻtmishda nima qilganingizni, masalan, kechagi ishingizni aytish uchun “I paid for the booking” deysiz. Bu darsda savolning mazmuniga mos zamonni tanlashni va bir suhbatda ikki zamonni almashtirishni oʻrganasiz.
Avval suhbatdosh nimani bilmoqchi ekanini aniqlang
- I paid yesterday. — Oʻshanda nima boʻldi? Tugagan davrdagi harakat uchun Past Simple ishlating. Kecha toʻladim.
- I’ve already paid. — Shu paytgacha nima bajarildi? Natija hozir muhim boʻlsa, Present Perfectni ishlating. Allaqachon toʻlaganman.
- Have you ever stayed here? — Hozirgacha bunday tajribangiz boʻlganmi? Tajriba haqida Present Perfectda soʻrang. Bu yerda hech qolganmisiz?
Darak gapda Present Perfect have/has + fe’lning uchinchi shaklidan tuziladi: she has written. Past Simple oʻtgan zamon shaklini ishlatadi: she wrote. Did dan keyin fe’lning asosiy shakli qaytadi: Did she write?
Bitta suhbatda zamonlar qanday almashadi?
Qabulxona xodimi Have you paid for the room yet? — Xona haqini toʻladingizmi?
Mehmon Yes, I have. — Ha, toʻladim.
Qabulxona xodimi When did you pay? — Qachon toʻladingiz?
Mehmon I paid yesterday, but I’ve lost the receipt. — Kecha toʻladim, lekin kvitansiyani yoʻqotib qoʻydim.
Xodim avval xona haqi toʻlanganini, keyin toʻlov qachon boʻlganini soʻraydi. “I paid yesterday” toʻlov vaqtini aytadi. “I’ve lost the receipt” esa nega mehmon kvitansiyani hozir koʻrsata olmasligini tushuntiradi.
Chalkashlik tugʻdiradigan ikki holat
Vaqt suhbatdan ma’lum boʻlishi mumkin
“How was your trip?” savolidan safar tugagani bilinadi. Yesterday yoki last week demasdan “We stayed near the station” (Vokzal yaqinida turdik) deb javob berish mumkin.
Today bilan har ikki zamon mumkin
I’ve answered three emails today. — Bugun shu paytgacha uchta xatga javob berdim.
I answered three emails before lunch today. — Bugun tushlikdan oldin uchta xatga javob berdim. Kunning oʻtib boʻlgan qismi haqida gapiryapman.
Yesterday kabi oʻtib boʻlgan vaqt bilan “I sent it yesterday” deb yozing. Amerika ingliz tilidagi suhbatlarda “Did you eat yet?” eshitilishi mumkin, Britaniyada esa shu vaziyatda “Have you eaten yet?” odatiy. Soʻzlovchining maqsadiga qarab tanlang.
Mashq uchun beshta vaziyat
Har bir gapni ingliz tilida ovoz chiqarib ayting. Tinglovchi uchun hozirgi natija, shu paytgacha orttirilgan tajriba yoki oʻtmishdagi voqea muhimligini oʻylang.
- Hamkasbingiz faylni kutmoqda. Uni yuborganingizni ayting.
- U qachon yuborganingizni soʻradi. Bugun ertalab soat toʻqqizda yuborganingizni ayting.
- Mehmonxona tanlayapsiz. Sherigingizdan shu yerda qolgan-qolmaganini soʻrang.
- Oʻtgan yilgi safarni muhokama qilyapsiz. Sherigingiz vokzal yaqinida turganmi, soʻrang.
- Qabulxonada kvitansiyani yoʻqotganingizni, ammo kecha toʻlaganingizni tushuntiring.
Izohli javoblar
- I’ve already sent the file. — Hamkasbingiz uchun fayl hozir yuborilganini bilish muhim.
- I sent it at nine this morning. — Yuborish vaqtini koʻrsatyapsiz.
- Have you ever stayed here? — Shu paytgacha boʻlgan tajribani soʻrayapsiz.
- Did you stay near the station? — Davr ma’lum: oʻtgan yilgi safar.
- I’ve lost the receipt, but I paid yesterday. — Kvitansiya hozir yoʻq, toʻlov esa kecha qilingan.
Bir daqiqalik takror: bugun bajargan ishingizni oʻylang. Avval natijani ayting: “I’ve booked the tickets”. Keyin “When did you book them?” savoliga Past Simple zamonida bitta gap bilan javob bering.
